Detaylı bilgi için betmatik adresini ziyaret edebilirsiniz.
Antik DNA araştırmaları, vebanın tarihindeki bilinmeyen yönleri gün yüzüne çıkardı. Uluslararası bir ekip, Doğu Sibirya’daki Baykal Gölü çevresinde yer alan avcı-toplayıcı mezarlarından elde edilen insan kalıntılarını inceledi. Analizler, dişlerde korunan DNA örnekleri sayesinde Yersinia pestis bakterisinin daha önce hiç tanımlanmamış eski türlerinin varlığını ortaya koydu. Çalışmada incelenen 46 bireyden 18’inde veba bakterisine ait genetik izler bulundu. Bu oran, Orta Çağ dönemine ait bazı mezarlıklarda tespit edilen oranlardan bile daha yüksek olarak kaydedildi. Araştırmanın sonuçları Kopenhag Üniversitesi ve uluslararası iş birlikçisi ekiple gerçekleştirildi ve bulgular Nature dergisinde yayımlandı.
Mezarlar içerisindeki ölümlerin dağılımı bilim insanları tarafından uzun süre çözülmeye çalışıldı. Özellikle çocuklar arasında görülen yüksek ölüm oranları dikkat çekici bir durum oluşturuyordu. Radyokarbon tarihleme yöntemleri, birçok kişinin aynı zaman diliminde yaşamını yitirdiğini gösterdi. Bazı durumlarda ise kardeşlerin ya da ebeveyn ve çocukların aynı dönemde hayatlarını kaybettikleri ve birlikte gömüldükleri belirlendi. Bu veriler, o topluluklarda ölümcül veba salgınlarının meydana geldiğine işaret ediyor.
Alberta Üniversitesi’nden arkeolog Andrzej Weber, yıllardır süregelen yüksek çocuk ölümlerinin muhtemel sebebinin veba olabileceği görüşünde olduğunu aktardı. Daha önce araştırmacılar, erken dönem veba türlerinin büyük salgınlara yol açamayacak kadar zayıf olduğu kanaatindeydiler. Ancak bu yeni çalışmada elde edilen genetik veriler farklı bir durumu gözler önüne serdi.
Araştırmacılar antik veba türlerinde daha sonraları görülmeyen özel genetik unsurlar belirledi. Bu unsurların güçlü bağışıklık tepkilerini tetikleyerek enfeksiyonların daha öldürücü hale gelmesine neden olmuş olabileceği ifade edildi. Kopenhag Üniversitesi’nden Doç. Dr. Martin Sikora ise antik veba türlerinin pirelerle yayılma mekanizmasına sahip olmamasına rağmen son derece tehlikeli olabileceğini belirtti.
Çalışma ayrıca vebanın kökenine dair tartışmalara da yeni bilgiler sağladı. Elde edilen bulgular hastalığın ilk kez Orta Asya veya Kuzeydoğu Asya’da ortaya çıktığı görüşünü desteklediği belirtildi. Arkeolojik veriler, inceleme altındaki avcı-toplayıcı toplumların günümüzde de hala veba taşıyan dağ sıçanlarıyla yakın ilişkide olduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak araştırmacılar, hastalığın enfekte olan dağ sıçanlarından insanlara geçiş yapmış olabileceği ve tarih öncesi dönemde yıkıcı salgınlara sebep olmuş olabileceğini değerlendiriyorlar.
Güncel erişim için betmatik giriş sayfasını inceleyebilirsiniz.
