Ukrayna’da seferberlik krizi kontrolden çıkıyor! Asker bulamayan ordu şimdi sokaklarda hedefte

Rusya ile savaşın beşinci yılında Ukrayna, yalnızca cephede değil, ülke içinde de derinleşen bir seferberlik kriziyle karşı karşıya. Cephedeki kayıpların artması ve savaşın uzaması nedeniyle yeni asker bulmak her geçen gün daha güç hâle gelirken, zorunlu askerlik uygulamaları toplumda ciddi gerilim yarattı. Askerlik şubesi görevlilerine yönelik saldırılar artarken, görevlilerin de zaman zaman yasa dışı yöntemlere ve fiziksel şiddete başvurduğu yönündeki iddialar kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.

600’DEN FAZLA SALDIRI KAYITLARA GEÇTİ

Ukrayna’nın askerî ombudsmanı, cepheye gönderilecek erkeklerin seferber edilmesinde yaşanan sıkıntının kritik seviyeye ulaştığını belirterek, askerlik görevlilerine yönelik saldırıların artık münferit olaylar olmaktan çıktığını ve ülke genelinde ciddi bir güvenlik sorunu hâline geldiğini açıkladı.

Ulusal Polis Teşkilatı’nın yayımladığı son verilere göre, bugüne kadar askerlik şubesi çalışanlarına yönelik 600’den fazla saldırı kayda geçti. Raporda, saldırıların hem sayısının hem de şiddet düzeyinin giderek arttığı vurgulandı.

İLK KRİZ NİSAN AYINDA

Krizin en dikkat çeken olaylarından biri nisan ayında yaşandı. Askerlik görevlilerine düzenlenen bıçaklı saldırıda bir kişi hayatını kaybetti. Temmuz ayında ise ülkenin batısındaki Lviv kentinde yaklaşık 200 kişilik bir grup, asker kaçağı olduğu değerlendirilen bir kişinin gözaltına alınmasını engellemeye çalıştı. Göstericiler askerlik görevlilerini kuşatırken, resmi araçlarda da hasar meydana geldi.

Ülke gündemine oturan olayların ardından Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, görevini yapan askerlere ve askerlik görevlilerine yönelik şiddeti sert ifadelerle kınadı.

BİNLERCE KÖTÜ MUAMELE ŞİKAYETİ

Tepkilerin yalnızca askerlik görevlilerine yönelik olmadığına dikkat çekiliyor. Ukrayna İnsan Hakları Komiserliği‘nin verilerine göre, geçen yıl askerlik görevlilerinin uyguladığı şiddet, kötü muamele ve hukuka aykırı işlemlerle ilgili 6 binden fazla başvuru yapıldı. Bu sayı, 2024’e kıyasla iki katına çıktı.

Şikâyetlerde yasa dışı gözaltılar, fiziksel şiddet, askere alma merkezlerindeki kötü yaşam koşulları ve vatandaşlara yönelik baskıcı uygulamalar öne çıkıyor.

“ŞİDDET ŞİDDETİ DOĞURUYOR”

Uzmanlar, bugün yaşanan gerilimin kökenini 2023 yılının sonlarına dayandırıyor. Ukrayna’nın işgal altındaki toprakları geri almak amacıyla başlattığı karşı taarruzun başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından seferberlik uygulamalarının sertleştiği ifade ediliyor.

Muhalefet milletvekili Oleksandr Honcharenko, bu dönemin “acımasız seferberlik” sürecinin başlangıcı olduğunu savunarak, askerlik görevlilerinin sokaklarda insanları adeta avladığını ve zaman zaman şiddete başvurduğunu öne sürdü. Honcharenko, “Şiddet şiddeti doğuruyor.” değerlendirmesinde bulundu.

REFORMLAR BELİRSİZLİĞE GİRDİ

Krizin çözümü için başlatılan reform çalışmaları ise siyasi gelişmeler nedeniyle yavaşladı. Cumhurbaşkanı Zelenski’nin Ukrayna Genelkurmay Başkanı ile yaşanan görüş ayrılıklarının ardından Savunma Bakanı Mihaylo Fedorov‘u görevden alması, zorunlu askerlik sisteminde planlanan değişikliklerin geleceğini belirsiz hâle getirdi.

Fedorov, görevde kaldığı altı aylık süreçte askerliği daha cazip kılmak amacıyla belirli süreli sözleşmeler, özellikle yüksek riskli görevlerde maaş artışı ve çeşitli teşvik paketlerini hayata geçirmişti.

Ancak görevden ayrıldığı sırada zorunlu askerlik sisteminin yeniden yapılandırılması henüz tamamlanmamıştı. Hazırlanan reform paketinde askerlik devriyelerinin polis teşkilatına devredilmesi, görevlilere psikolojik değerlendirme uygulanması ve özel eğitim verilmesi gibi düzenlemeler bulunuyordu.

Rus propagandasına malzeme oluşturacağı endişesi nedeniyle uzun süre kamuoyunda açık şekilde dile getirilmeyen seferberlik sorunları, son dönemde Ukraynalı yetkililer tarafından da kabul edilmeye başlandı. Ancak ülke geçici bir savunma bakanıyla yoluna devam ederken, cepheye asker temininde yaşanan krize yönelik kalıcı bir çözüm henüz ortaya konulabilmiş değil.