Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan araştırma, uzun süredir aşılmaz bir doğal bariyer olarak görülen Himalaya Dağları’nın sanayi emisyonlarını engelleyemediğini gösterdi. Yüksek rakımlı ekosistemlerde yapılan incelemeler, atmosferik kirliliğin insan yerleşiminden uzak bölgelere kadar taşındığını ortaya koydu.
BİLİM İNSANLARI KİRLİLİĞİ NASIL TESPİT ETTİ?
Araştırmacılar, kirleticilerin kaynağını belirlemek amacıyla kökleri yerine doğrudan atmosferden beslenen yosun türlerini inceledi. Yarlung Tsangpo Büyük Kanyonu boyunca farklı rakımlardan toplanan yosun örneklerinde ağır metaller ve çinko izotopları analiz edildi. İncelemeler sonucunda, yüksek rakımlara çıkıldıkça metal eritme kaynaklı kirliliğin azaldığı, buna karşılık kömür yakımından kaynaklanan ağır izotop oranının yüzde 50 seviyelerine kadar yükseldiği belirlendi.
MUSON RÜZGARLARI DAĞ BARİYERİNİ NASIL AŞTI?
Kirliliğin yüzlerce kilometre taşınmasında Hindistan yaz musonlarının etkili olduğu saptandı. Güney Asya’daki sanayi merkezlerinden kalkan hava kütleleri, kanyonlar ve vadi hatları boyunca ilerleyerek ince parçacıklı kömür emisyonlarını plato üzerine taşıdı. Kömür yakımından çıkan mikroskobik parçacıkların atmosferde uzun süre tutunabilmesi, devasa dağ engellerini aşarak yüksek bölgelerde birikmesine imkan sağladı.
“ÜÇÜNCÜ KUTUP” İÇİN HANGİ RİSKLER BULUNUYOR?
Kutup bölgelerinden sonra en büyük buz rezervlerine sahip olan ve “Üçüncü Kutup” olarak adlandırılan Tibet Platosu, Asya genelinde milyarlarca insanın ana su kaynağını oluşturuyor. Tespit edilen kurşun, arsenik ve nikel gibi ağır metallerin zamanla toprağa, akarsulara ve besin zincirine karışma riski bulunuyor.
